Waarom panels vaak mislukken – en hoe het wél werkt
Vraag de gemiddelde congresganger welk onderdeel als eerste geschrapt mag worden en een ruime meerderheid kiest voor het panel. En laten we eerlijk zijn: de meeste panels zijn ook niet best, op het vlak van inhoud, interactie én entertainment.
Het is – naar onze bescheiden mening – één van de moeilijkste onderdelen van het dagvoorzittersvak. Tegelijkertijd kan een panel wél een zeer waardevolle toevoeging zijn aan het programma.
Op de foto staat onze koningin Máxima als deelnemer in een panel met onder anderen Ivanka Trump en Angela Merkel. Het beeld zegt eigenlijk alles over wat er misgaat in panels – en wat er anders zou moeten.
De grootte van het panel
Wij zijn ervan overtuigd dat drie deelnemers het maximum is voor een geslaagd panel. Desnoods vier, als het echt niet anders kan. Maar bij meer dan vier deelnemers raken energie, interactie en inhoud in een vrije val.
Panelleden gaan vechten voor hun kans om iets te zeggen, in plaats van te luisteren en echt te reageren op elkaar. Sommigen haken zelfs mentaal af, staren voor zich uit en hebben daarmee een negatieve invloed op de bijeenkomst.
Wil je toch meer mensen een rol geven? Kies dan voor alternatieve concepten:
- Wissel panelleden per onderwerp
- Combineer het panel met korte 1-op-1 interviews
- Geef ieder panellid één individuele bijdrage aan de zaal
- Werk met meerdere korte panels in plaats van één lange sessie
De selectie van de panelleden
Een goed panel is meer dan een willekeurige verzameling sprekers. Het mag zeker geen ‘afvoerputje’ zijn van mensen die om politieke of tactische redenen op het podium moeten staan.
De enige legitieme reden om mensen tegelijkertijd op het podium te zetten, is als ze elkaar aanvullen.
Te vaak bestaat een panel uit deelnemers die één voor één hun (te lange) verhaal houden. In dat geval kun je ze beter na elkaar programmeren, zodat anderen niet doelloos zitten te wachten.
Een succesvol panel bestaat uit mensen die elkaar inhoudelijk aanvullen:
- Door tegengestelde meningen
- Door verschillende perspectieven
- Door uiteenlopende achtergronden
Denk aan combinaties als consument–producent–overheid of management–werkvloer–klant. Verschil is de brandstof van een goed panel.
Typecasting
Een sterk panel brengt niet alleen verschillende standpunten samen, maar ook verschillende persoonlijkheden. Variatie in karakter maakt het gesprek levendig en onvoorspelbaar.
Ken daarom je panelleden:
- Weet wat ze denken en vinden
- Weet wat ze weten
- Weet hoe ze communiceren
En druk ze op het hart vooral zichzelf te blijven. Niets is zo frustrerend als een uitgesproken persoonlijkheid die zich op het podium ineens inhoudt.
De rol van de gespreksleider
De fysieke positie van de moderator is cruciaal. Wat ons betreft staat een dagvoorzitter bij voorkeur. Dat maakt het makkelijker om te bewegen, positie te veranderen en contact te maken met het publiek.
Moet je toch zitten? Ga dan niet in het midden zitten. De gespreksleider moet in één oogopslag alle panelleden kunnen zien om hun reacties te observeren en interactie te stimuleren.
Als je slechts één panellid goed kunt aankijken en de rest uit het zicht verdwijnt, mis je cruciale non-verbale signalen die nodig zijn om het gesprek op gang te brengen.
Interactie binnen en buiten het panel
Wil je interactie met de zaal? Dan moet er eerst interactie ontstaan binnen het panel. En precies daar gaat het meestal mis.
Veel panelleden wachten beleefd op hun beurt of zijn mentaal al afgehaakt. Dat is geen gesprek, dat is een reeks mini-presentaties.
Wil je echte interactie, pas dan deze basisprincipes toe:
- Ga niet met één en dezelfde vraag het hele rijtje af.
- Bouw voort op een antwoord en stel een verdiepende vraag aan een ander panellid.
- Spring actief van de ene spreker naar de andere om het gesprek dynamisch te houden.
- Laat – zeker in het begin – mensen niet altijd uitpraten om spontane aanvulling te stimuleren.
- Observeer voortdurend lichaamstaal: zie je iemand knikken, zuchten of reageren? Geef die persoon direct het woord.
Forceer je dit in het begin een paar keer, dan wennen panelleden aan het idee dat het een écht gesprek moet worden. Zodra het panel op gang is, kun je meer ruimte geven.
Conclusie
Een slecht uitgevoerd panel is dodelijk – voor panelleden én publiek. Maar goed uitgevoerd heeft het uitwisselen van standpunten, kennis en perspectieven enorme meerwaarde.
Jan-Jaap In der Maur